جراحی دندان و وزوز گوش؛ آیا بین آن‌ها ارتباطی وجود دارد؟

من به‌عنوان متخصص ارتودنسی، بارها در مطب با بیمارانی مواجه شده‌ام که پس از کشیدن دندان، جراحی دندان عقل یا جراحی‌های دهانی، از علائمی غیرمنتظره مثل وزوز گوش، احساس پری گوش، یا حتی سرگیجه خفیف شکایت داشته‌اند.سؤالی که اغلب بیماران مطرح می‌کنند این است:
«آیا ممکن است جراحی دندان باعث وزوز گوش شود؟»
پاسخ کوتاه این است: در برخی شرایط بله، چنین ارتباطی می‌تواند وجود داشته باشد و در این مقاله قصد دارم به زبان ساده اما علمی، این ارتباط را به‌طور کامل توضیح بدهم.

وزوز گوش چیست؟

وزوز گوش (Tinnitus) به شنیدن صداهایی مثل:

• سوت
• زنگ
• خش‌خش
• یا صدای ضربان

گفته می‌شود که منبع خارجی ندارند و فقط توسط خود فرد احساس می‌شوند.
وزوز گوش می‌تواند:

• موقتی یا دائمی باشد
• یک‌طرفه یا دوطرفه
• خفیف یا آزاردهنده

و نکته‌ی مهم این است که همیشه منشأ آن فقط گوش نیست.

آناتومی مشترک دهان، فک و گوش

برای درک ارتباط جراحی دندان و وزوز گوش، ابتدا باید بدانیم که:

• فک بالا و پایین
• مفصل گیجگاهی–فکی (TMJ)
• عضلات جونده
• اعصاب حسی و حرکتی
• گوش میانی و داخلی

همگی در فاصله‌ای بسیار نزدیک به هم قرار دارند و از نظر عصبی و عضلانی به‌شدت به هم وابسته‌اند.
به همین دلیل است که در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی، هنگام بررسی دردهای فک یا مشکلات ارتودنسی، همیشه وضعیت گوش و مفصل فک را هم در نظر می‌گیریم.

جراحی دندان شامل چه مواردی می‌شود؟

منظور از جراحی دندان فقط اعمال پیچیده نیست. موارد زیر همگی می‌توانند در این دسته قرار بگیرند:

• کشیدن دندان ساده
• کشیدن دندان عقل نهفته
• جراحی دندان عقل نیمه‌نهفته
• جراحی لثه
• جراحی‌های پیش از ارتودنسی
• جراحی‌های ایمپلنت

در تمام این موارد، فشار مکانیکی، کشش، التهاب و تحریک عصبی ایجاد می‌شود.

چگونه کشیدن یا جراحی دندان می‌تواند باعث وزوز گوش شود؟

1. فشار مکانیکی حین کشیدن دندان

در زمان کشیدن دندان، به‌ویژه دندان‌های عقل یا دندان‌های مولر:

• نیروی قابل توجهی به استخوان فک وارد می‌شود
• این نیرو می‌تواند به نواحی اطراف از جمله مفصل فک و استخوان‌های مجاور گوش منتقل شود

در برخی افراد حساس، این فشار ممکن است باعث:

• تحریک گوش میانی
• تغییر موقت فشار در گوش
• یا تحریک مسیرهای عصبی مشترک
• و نتیجه آن وزوز گوش موقت باشد.

2. التهاب پس از جراحی

بعد از هر جراحی دندان، بدن وارد فاز التهاب می‌شود. این التهاب می‌تواند: • به عضلات اطراف فک گسترش پیدا کند • مفصل گیجگاهی–فکی را درگیر کند • روی اعصاب نزدیک گوش اثر بگذارد
در چنین شرایطی، وزوز گوش می‌تواند به‌عنوان یک علامت ثانویه ظاهر شود.

3. درگیری مفصل گیجگاهی–فکی (TMJ)

یکی از شایع‌ترین دلایل ارتباط دندان و وزوز گوش، اختلالات مفصل فک (TMD) است.

کشیدن دندان یا جراحی طولانی می‌تواند باعث:

• باز ماندن طولانی دهان
• فشار بیش از حد به مفصل فک
• اسپاسم عضلات جونده شود.

این وضعیت گاهی با علائمی مثل:

• صدای کلیک فک
• درد جلوی گوش
• سردرد
• و وزوز گوش همراه است.

4. تحریک اعصاب مشترک

اعصابی مثل:

• عصب سه‌قلو (Trigeminal nerve)
• اعصاب اطراف گوش میانی

در ناحیه فک و دندان‌ها عبور می‌کنند.
تحریک این اعصاب در حین جراحی می‌تواند باعث اختلالات حسی موقتی مثل وزوز گوش شود.

آیا وزوز گوش بعد از جراحی دندان دائمی است؟

خبر خوب این است که در اکثر موارد، وزوز گوش بعد از جراحی دندان موقتی است و طی چند روز تا چند هفته به‌تدریج برطرف می‌شود.

اما در موارد زیر نیاز به بررسی دقیق‌تر وجود دارد:

• ماندگاری بیش از ۳–۴ هفته
• افزایش شدت وزوز
• همراهی با سرگیجه یا کاهش شنوایی
• وجود درد شدید مفصل فک

در چنین شرایطی، بررسی همزمان توسط دندان‌پزشک، متخصص ارتودنسی و در صورت لزوم متخصص گوش و حلق و بینی توصیه می‌شود.

نقش ارتودنسی در کاهش وزوز گوش

شاید برایتان جالب باشد که بدانید در برخی بیماران:

درمان ارتودنسی صحیح می‌تواند باعث کاهش یا حتی رفع وزوز گوش شود

به‌خصوص اگر منشأ وزوز:

• ناهنجاری فکی
• عدم تعادل بایت
• فشار نامتقارن روی مفصل فک باشد.

در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی، ما قبل از شروع درمان ارتودنسی:

• وضعیت مفصل فک
• الگوی بایت
• سابقه وزوز گوش یا درد فک

را به‌دقت بررسی می‌کنیم.

چه کسانی بیشتر در معرض وزوز گوش بعد از جراحی دندان هستند؟

• افرادی با سابقه اختلال مفصل فک
• کسانی که دندان قروچه دارند
• بیماران مضطرب یا استرسی
• افرادی که جراحی‌های طولانی داشته‌اند
• کسانی که قبلاً سابقه وزوز گوش داشته‌اند

چگونه می‌توان از بروز وزوز گوش بعد از جراحی دندان پیشگیری کرد؟

توصیه‌های مهم:

• انجام جراحی توسط دندان‌پزشک یا جراح با تجربه
• پرهیز از باز نگه داشتن طولانی دهان بدون استراحت
• مصرف منظم داروهای ضدالتهاب طبق تجویز
• استفاده از کمپرس سرد در ۲۴ ساعت اول
• استراحت دادن به فک
• پرهیز از جویدن آدامس یا غذاهای سفت

چه زمانی باید به متخصص ارتودنسی مراجعه کرد؟

اگر بعد از جراحی دندان:

• وزوز گوش ادامه‌دار شد
• همراه با درد فک یا صدا دادن مفصل بود
• یا با سردرد و درد صورت همراه شد

مراجعه به متخصص ارتودنسی برای بررسی بایت و مفصل فک بسیار کمک‌کننده است.

جمع‌بندی

به‌عنوان متخصص ارتودنسی، تأکید می‌کنم که:

• جراحی یا کشیدن دندان می‌تواند در برخی افراد باعث وزوز گوش شود
• این موضوع اغلب موقتی است
• منشأ آن معمولاً فشار، التهاب یا درگیری مفصل فک است
• بررسی دقیق فک و بایت نقش مهمی در درمان دارد

در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی، ما تلاش می‌کنیم با نگاه جامع به ارتباط دهان، فک و گوش، بهترین و ایمن‌ترین مسیر درمانی را برای بیماران انتخاب کنیم.