گزگز و سوزش لثه؛ دلایل شایع، هشدارهای پنهان و روش‌های درمان قطعی

مقدمه

یکی از شکایات شایعی که بیماران در مطب من، کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی، مطرح می‌کنند احساس گزگز، سوزش یا مورمور شدن لثه‌هاست. بعضی بیماران این حس را خفیف و گذرا توصیف می‌کنند و بعضی دیگر از سوزشی آزاردهنده صحبت می‌کنند که حتی خواب شبانه را مختل کرده است.
سؤال مهم اینجاست:آیا گزگز و سوزش لثه طبیعی است یا نشانه‌ی یک مشکل جدی دهان و دندان؟در این مقاله قصد دارم به زبان ساده اما علمی، تمام دلایل احتمالی گزگز و سوزش لثه، از مسائل ساده‌ی بهداشتی تا بیماری‌های سیستمیک، و همچنین روش‌های درمان و پیشگیری را به‌طور کامل توضیح دهم

گزگز و سوزش لثه دقیقاً چیست؟

احساس گزگز لثه معمولاً به شکل

• سوزش
• مورمور شدن
• احساس برق‌گرفتگی خفیف
• یا حساسیت غیرعادی بروز می‌کند.

این حالت می‌تواند موقتی یا مزمن باشد و گاهی فقط در یک ناحیه از لثه و گاهی در کل دهان احساس شود.

مهم‌ترین دلایل گزگز و سوزش لثه

1.التهاب لثه (ژنژیویت) – شایع‌ترین علت

شایع‌ترین دلیلی که در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی با آن مواجه می‌شویم، التهاب لثه است.

علت‌ها:

• تجمع پلاک میکروبی
• مسواک نزدن صحیح
  نخ دندان نکشیدن
• جرم دندانی

علائم همراه:

• قرمزی لثه
• تورم
• خونریزی هنگام مسواک
• بوی بد دهان

گزگز لثه در این حالت، هشدار اولیه‌ی بدن برای شروع بیماری لثه است.

2. تحلیل لثه و نمایان شدن ریشه دندان

وقتی لثه عقب می‌رود، ریشه‌ی دندان که فاقد مینای محافظ است، در معرض محیط دهان قرار می‌گیرد.

نتیجه:

• سوزش
• حساسیت
• گزگز هنگام تماس با آب سرد یا گرم

این حالت در بیماران ارتودنسی، افراد با مسواک زدن خشن و کسانی که دندان‌قروچه دارند، شایع‌تر است.

3. مسواک یا خمیر دندان نامناسب

بعضی خمیر دندان‌ها یا دهانشویه‌ها حاوی مواد تحریک‌کننده هستند.

عوامل تحریک‌کننده:

• سدیم لوریل سولفات (SLS)
• اسانس‌های قوی
• مواد سفیدکننده قوی

در مطب همیشه به بیماران توصیه می‌کنم اگر بعد از تعویض خمیر دندان دچار سوزش لثه شده‌اند، حتماً به این موضوع توجه کنند.

4. واکنش‌های آلرژیک

برخی افراد نسبت به:

• مواد دندانپزشکی
• الاینرها
• براکت‌ها
• یا حتی غذاهای خاص واکنش آلرژیک نشان می‌دهند که می‌تواند به صورت سوزش و گزگز لثه بروز کند.

5. کمبود ویتامین‌ها (به‌ویژه ویتامین B و C)

کمبود برخی ویتامین‌ها نقش بسیار مهمی در سلامت لثه دارد.

کمبود ویتامین C:

• خونریزی لثه
• التهاب
• سوزش

کمبود ویتامین‌های گروه B:

• گزگز
• سوزش
• احساس بی‌حسی

در بررسی‌های بالینی در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی، گاهی با اصلاح تغذیه، علائم کاملاً برطرف می‌شود.

6. استرس و فشارهای عصبی

استرس مزمن می‌تواند:

• سیستم ایمنی را تضعیف کند
• باعث دندان‌قروچه شود
• التهاب لثه را تشدید کند

بسیاری از بیمارانی که دچار سوزش بدون علت واضح هستند، در زندگی روزمره استرس بالایی دارند.

7. عفونت‌های قارچی (برفک دهان)

برفک دهانی بیشتر در:

• افراد با سیستم ایمنی ضعیف
• مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت آنتی‌بیوتیک
• بیماران دیابتی دیده می‌شود و می‌تواند باعث سوزش شدید لثه و مخاط دهان شود.

8. تغییرات هورمونی

در دوران:

• بارداری
• یائسگی
• بلوغ

به دلیل تغییرات هورمونی، لثه‌ها حساس‌تر می‌شوند و گزگز و سوزش افزایش می‌یابد.

9. مشکلات عصبی یا نورالژی

در موارد نادر، گزگز لثه می‌تواند منشأ عصبی داشته باشد، به‌ویژه اگر:

• یک‌طرفه باشد
• با درد تیرکشنده همراه باشد

در این موارد بررسی دقیق‌تری لازم است.

گزگز و سوزش لثه در بیماران ارتودنسی

بیماران ارتودنسی بیشتر در معرض این مشکل هستند، زیرا:

• تمیز کردن دندان‌ها سخت‌تر است
• پلاک سریع‌تر تجمع می‌یابد
• فشارهای مکانیکی روی لثه وجود دارد

در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی آموزش دقیق بهداشت دهان بخش جدایی‌ناپذیر درمان ارتودنسی است.

روش‌های درمان گزگز و سوزش لثه

1. رعایت دقیق بهداشت دهان

• مسواک نرم
• حداقل دو بار در رو
• نخ دندان یا سوپرفلا
• واترجت در صورت نیاز

2. جرم‌گیری و درمان‌های پریودنتال

در بسیاری از موارد، یک جرم‌گیری اصولی می‌تواند سوزش لثه را کاملاً برطرف کند.

3. تغییر خمیر دندان و دهانشویه

استفاده از:

• خمیر دندان مخصوص لثه حساس
• دهانشویه‌های بدون الکل توصیه‌ی رایج ما در مطب است.

4. درمان کمبودهای تغذیه‌ای

• اصلاح رژیم غذایی
• مصرف مکمل‌ها در صورت نیاز (با نظر پزشک)

5. درمان عفونت‌ها

در صورت وجود عفونت قارچی یا باکتریایی، درمان دارویی هدفمند انجام می‌شود.

6. کنترل استرس

گاهی توصیه‌های ساده‌ای مثل:

• خواب کافی
• کاهش مصرف کافئین
• تمرینات آرام‌سازی به‌طور قابل توجهی علائم را کاهش می‌دهد.

چه زمانی باید حتماً به متخصص مراجعه کنیم؟

اگر:

• سوزش بیش از دو هفته ادامه داشت
• همراه با خونریزی شدید بود
• درد یا بی‌حسی ایجاد شد
• یا بوی بد دهان پایدار وجود داشت

حتماً باید توسط متخصص بررسی شود.

جمع‌بندی

گزگز و سوزش لثه همیشه بی‌اهمیت نیست. این علامت می‌تواند از یک مشکل ساده‌ی بهداشتی تا نشانه‌ای از بیماری‌های جدی‌تر باشد. تشخیص صحیح، کلید درمان موفق است.
در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی تلاش ما این است که با بررسی دقیق، آموزش درست و درمان اصولی، سلامت لثه و لبخند بیماران را حفظ کنیم.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان دچار گزگز و سوزش لثه هستید، بهتر است این علامت را نادیده نگیرید؛ لثه‌ی سالم، پایه‌ی دندان‌های سالم است