شل شدن روکش ایمپلنت؛ علل، علائم، عوارض و روش‌های درمان از نگاه متخصص

به‌عنوان یک متخصص ارتودنسی، در سال‌های اخیر بارها با بیمارانی مواجه شده‌ام که علی‌رغم انجام موفق ایمپلنت دندانی، از شل شدن روکش ایمپلنت شکایت داشته‌اند. بسیاری از این بیماران نگران شکست ایمپلنت، عفونت یا حتی از دست رفتن کامل پایه ایمپلنت هستند. خبر خوب این است که در اغلب موارد، شل شدن روکش ایمپلنت قابل‌درمان است؛ به شرط آنکه علت آن به‌درستی تشخیص داده شود و در زمان مناسب اقدام درمانی انجام گیرد.

در این مقاله که از تجربه‌ی بالینی من در کلینیک ما نشأت گرفته، به‌صورت جامع و علمی اما با زبانی ساده، به بررسی دلایل شل شدن روکش ایمپلنت، نشانه‌ها، عوارض بی‌توجهی و بهترین روش‌های درمان و پیشگیری می‌پردازم.

ایمپلنت دندانی و نقش روکش در موفقیت درمان

ایمپلنت دندانی از سه بخش اصلی تشکیل شده است:

1. فیکسچر (پایه ایمپلنت) که داخل استخوان فک قرار می‌گیرد
2. اباتمنت که رابط بین فیکسچر و روکش است
3. روکش ایمپلنت که همان تاج دندان و بخش قابل‌مشاهده در دهان است

شل شدن معمولاً در ناحیه‌ی روکش یا پیچ اتصال روکش به ایمپلنت اتفاق می‌افتد، نه خود پایه ایمپلنت. این نکته‌ی بسیار مهمی است که باید باعث آرامش خاطر بیماران شود.

شل شدن روکش ایمپلنت دقیقاً به چه معناست؟

شل شدن روکش ایمپلنت یعنی بیمار هنگام جویدن، صحبت کردن یا حتی با زبان خود، احساس حرکت، لق شدن یا ناپایداری در دندان ایمپلنت‌شده دارد. گاهی این حالت کاملاً واضح است و گاهی فقط به شکل یک حس ناخوشایند یا صدای خفیف بروز می‌کند.

در کلینیک ارتودنسی مون بارها دیده‌ام که بیماران این علامت را نادیده گرفته‌اند و همین تأخیر باعث پیچیده‌تر شدن درمان شده است.

شایع‌ترین علل شل شدن روکش ایمپلنت

1. شل شدن پیچ اباتمنت

رایج‌ترین علت شل شدن روکش ایمپلنت، شل شدن پیچ اتصال‌دهنده است. این موضوع می‌تواند به دلایل زیر رخ دهد:

• اعمال نیروی بیش‌ازحد جویدن
• دندان‌قروچه (براکسیسم)
• تنظیم نادرست ارتفاع یا تماس‌های دندانی
• استفاده از پیچ بی‌کیفیت یا گشتاور نامناسب

2. طراحی نامناسب روکش ایمپلنت

اگر روکش به‌درستی طراحی نشده باشد و نیروها به شکل غیرمحوری به ایمپلنت منتقل شوند، احتمال شل شدن بسیار افزایش می‌یابد. این موضوع اهمیت همکاری دقیق بین دندان‌پزشک، متخصص و لابراتوار را نشان می‌دهد.

3. دندان‌قروچه و فشارهای غیرطبیعی

بسیاری از بیماران به‌طور ناخودآگاه دچار دندان‌قروچه شبانه هستند. این فشارهای مداوم می‌تواند به‌مرور باعث شل شدن روکش ایمپلنت شود. در این موارد، استفاده از نایت‌گارد ضروری است؛ موضوعی که ما در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی تأکید ویژه‌ای بر آن داریم.

4. تحلیل استخوان اطراف ایمپلنت

در موارد نادرتر، اگر تحلیل استخوان رخ دهد، ثبات کل سیستم ایمپلنت کاهش می‌یابد. این وضعیت معمولاً با التهاب لثه، خونریزی یا درد همراه است و نیاز به بررسی فوری دارد.

5. سمان شدن نامناسب روکش

در ایمپلنت‌هایی که روکش به‌صورت سمانی نصب شده است، استفاده از سمان نامناسب یا باقی‌ماندن اضافات سمان زیر لثه می‌تواند باعث لق شدن روکش یا التهاب اطراف آن شود.

علائم هشداردهنده شل شدن روکش ایمپلنت

اگر هر یک از علائم زیر را تجربه کردید، حتماً باید به دندان‌پزشک یا متخصص مراجعه کنید:

• احساس حرکت دندان هنگام جویدن
• درد یا ناراحتی خفیف اطراف ایمپلنت
• صدای «تق» هنگام غذا خوردن
• التهاب یا خونریزی لثه اطراف ایمپلنت
• گیر غذایی غیرعادی در اطراف روکش

در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی توصیه می‌کنیم حتی در صورت وجود کوچک‌ترین تردید، مراجعه را به تعویق نیندازید.

آیا شل شدن روکش ایمپلنت خطرناک است؟

در پاسخ کوتاه باید گفت:
اگر به‌موقع درمان نشود، بله.

بی‌توجهی به شل شدن روکش ایمپلنت می‌تواند منجر به:

• شکست پیچ یا اباتمنت
• آسیب به فیکسچر
• التهاب مزمن لثه
• افزایش تحلیل استخوان
• در نهایت از دست رفتن ایمپلنت

در حالی که اگر زود اقدام شود، درمان معمولاً ساده، کم‌هزینه و سریع خواهد بود.

روش‌های درمان شل شدن روکش ایمپلنت

1. باز کردن روکش و سفت کردن مجدد پیچ

در اغلب موارد، درمان شامل باز کردن روکش، بررسی سلامت پیچ و بستن مجدد با گشتاور استاندارد است.

2. تعویض پیچ یا اباتمنت

اگر پیچ دچار تغییر شکل یا آسیب شده باشد، تعویض آن بهترین گزینه است.

3. اصلاح طراحی روکش

گاهی لازم است روکش از نو طراحی یا حتی تعویض شود تا نیروها به شکل صحیح توزیع شوند.

4. کنترل دندان‌قروچه

در بیماران دچار براکسیسم، استفاده از نایت‌گارد اختصاصی نقش کلیدی در جلوگیری از تکرار مشکل دارد.

5. درمان‌های لثه و استخوان

در صورت وجود التهاب یا تحلیل استخوان، درمان‌های تکمیلی پریودنتال یا جراحی ممکن است لازم باشد.

نقش ارتودنسی در پیشگیری از شل شدن ایمپلنت

به‌عنوان متخصص ارتودنسی، تأکید می‌کنم که نظم و توزیع صحیح نیروهای دندانی نقش مهمی در موفقیت طولانی‌مدت ایمپلنت دارد. در برخی بیماران، درمان ارتودنسی قبل یا بعد از ایمپلنت می‌تواند به‌طور چشمگیری از مشکلاتی مانند شل شدن روکش جلوگیری کند.

در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی این موضوع به‌صورت دقیق در طرح درمان بیماران بررسی می‌شود.

مراقبت‌های خانگی برای جلوگیری از شل شدن روکش ایمپلنت

• رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان
• استفاده از نخ دندان مخصوص ایمپلنت
• پرهیز از شکستن مواد غذایی سخت
• کنترل دندان‌قروچه
• مراجعه منظم برای معاینه‌های دوره‌ای

جمع‌بندی از نگاه یک متخصص

شل شدن روکش ایمپلنت مشکلی نسبتاً شایع اما قابل‌کنترل و قابل‌درمان است. مهم‌ترین عامل موفقیت، تشخیص زودهنگام و مراجعه به پزشک آگاه و باتجربه است. تجربه‌ی ما در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی نشان داده که با رویکرد علمی، تجهیزات مناسب و پیگیری دقیق، می‌توان طول عمر ایمپلنت‌ها را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داد.

اگر شما یا یکی از نزدیکانتان دچار این مشکل شده‌اید، توصیه می‌کنم بدون نگرانی اما با جدیت، برای بررسی تخصصی اقدام کنید. ایمپلنت دندانی سرمایه‌ای بلندمدت برای سلامت دهان شماست و شایسته‌ی مراقبت دقیق است.